Zorunlu deprem sigortası neyi kapsar, nerede aranır?
DASK, meskenler için zorunlu tutulan deprem sigortasıdır; tapu devri ve abonelik işlemlerinde geçerli poliçe aranır.
DASK nedir, kim yaptırır
Zorunlu deprem sigortası, 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile düzenlenen ve mesken niteliğindeki yapılar için zorunlu tutulan bir sigortadır. Poliçe, Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) adına yetkili sigorta şirketleri ve acenteleri tarafından düzenlenir. Günlük dilde sigortanın kendisine de kısaca DASK deniyor.
Kanuna göre sigortayı malikler veya taşınmaz üzerinde intifa hakkı bulunanlar yaptırır ve her yıl yeniler. Yani yükümlülük kiracıda değil, mülkiyet sahibindedir.
Bu sayfa üç soruyu ayrı ayrı cevaplıyor: hangi yapılar kapsamda, poliçe hangi işlemlerde karşınıza çıkıyor ve teminat gerçekte neyi karşılıyor. Üçü karıştırıldığı için insanlar ya gereksiz yere poliçe arıyor ya da tapu randevusunda geri dönüyor.
Kapsamda olan ve olmayan yapılar
| Kapsam içinde | Kapsam dışında |
|---|---|
| Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler | Kamu konutları ve kamu hizmet binaları |
| Tapuya kayıtlı, özel mülkiyete tâbi taşınmaz üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar | Köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanı, civarı ve mezralarda yapılan binalar |
| Bu binaların içinde yer alan ve ticarethane, büro vb. amaçla kullanılan bağımsız bölümler — apartman altındaki dükkân dâhil | Tamamı ikamet dışı amaçlarla kullanılan binalar |
| Doğal afet nedeniyle Devletçe yaptırılan veya sağlanan kredi ile yapılan meskenler | Arsa, tarla ve arazi — üzerinde bina bulunmadığı için |
Kapsam listesi 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu'nun 10. maddesine dayanır. Kendi taşınmazınızın hangi tarafa düştüğünden emin değilseniz poliçeyi düzenleyecek sigorta acentesine sorun.
Poliçe hangi işlemlerde karşınıza çıkar
- Tapu tescil ve terkin işlemleriKanunun 11. maddesine göre tapu müdürlükleri, bu sigortaya tâbi bağımsız bölüm ve binalarla ilgili tescil ve terkin işlemlerini, sigortanın yaptırıldığı ve işlem tarihi itibarıyla geçerli olduğu belgelenmedikçe yapamaz.
- Su ve elektrik aboneliğiAbonelik işlemlerinde de zorunlu deprem sigortasının varlığı ilgili kuruluşça kontrol edilir. Yeni taşınılan konutta abonelik açtırırken poliçe istenmesinin sebebi budur.
- Her yıl yenilemePoliçe bir yıllıktır ve süresi dolduğunda kendiliğinden devam etmez. Yenilemeyi takvime almazsanız eksikliği çoğu zaman tapu randevusu gününde fark edersiniz.
- Malik değişikliğiEv el değiştirdiğinde poliçenin yeni malik adına güncellenmesi gerekir. Poliçedeki isim eski malikte kalırsa hasar anında sorun çıkar.
- Konut kredisi süreciKredili alımda tapu devri ve ipotek tesisi aynı gün yapıldığı için poliçe de o güne yetişmiş olmalıdır.
1. Süresi dolmuş poliçe. Kanun poliçenin yalnızca var olmasını değil, işlem tarihi itibarıyla geçerli olmasını arıyor. Elinizde geçen yıla ait bir poliçe olması işe yaramaz; randevu gününden önce yenileyin.
2. Poliçedeki bilgilerin yanlış olması. Adres, bina ve bağımsız bölüm bilgileri, kat, brüt yüzölçümü ve yapı tarzı poliçede yazar. Bu bilgiler yanlışsa hem işlemlerde hem de hasar anında sorun çıkar. Poliçeyi teslim alır almaz satır satır okuyun.
Ayrıca kanun, DASK'a bir hakkı da tanıyor: mevzuata ve projesine aykırı inşa edildiği ya da taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyecek şekilde tadil edildiği veya zayıflatıldığı tespit edilen binaları sigortalamama hakkı. Ruhsatsız veya projeye aykırı yapılarda bu, hem sigortayı hem tapu devrini birlikte kilitleyebilir.
Neyi karşılar, neyi karşılamaz
Zorunlu deprem sigortası, adı üstünde, binayı sigortalar. Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları'na göre teminat; depremin ve depremin doğrudan sonucu olan yangın, infilak, tsunami ile yer kaymasının sigortalı binada doğrudan neden olduğu maddi zararları kapsar. Temeller, ana duvarlar, taşıyıcı sistem, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansörler, çatılar ve bacalar gibi binanın kendisini oluşturan bölümler bu kapsamdadır.
Kapsam dışında kalanlar ise çoğu kişinin sandığından geniştir:
- Ev eşyası ve kişisel varlıklar
- Deprem sonrası oturulamayan evin kira kaybı ve konaklama gideri
- İş durması ve kâr kaybı
- Bedeni zararlar ve can kaybı
- Enkaz kaldırma ve benzeri dolaylı giderler
Bir de azami teminat tutarı var: DASK'ın ödeyeceği tazminatın bir üst sınırı bulunur ve bu sınır dönemsel olarak güncellenir. Konutunuzun değeri bu sınırın üzerindeyse aradaki fark size kalır. Güncel azami teminat tutarını sitemizden değil, poliçeyi düzenleyen sigorta şirketinden veya DASK'ın kendi kaynağından öğrenin — biz burada bilerek rakam yazmıyoruz, çünkü rakamlar değişiyor.
Konut sigortasıyla farkı
İsteğe bağlı konut sigortası ayrı bir üründür. Eşyayı, hırsızlığı, su baskınını, cam kırılmasını ve teminat kapsamına göre pek çok başka riski kapsayabilir; zorunlu deprem sigortasının üzerine ek deprem teminatı da konulabilir. Biri diğerinin yerine geçmez: tapu ve abonelik işlemlerinde aranan, zorunlu olanıdır.
Alırken, devrederken, sonrasında
Üç anda üç ayrı iş var. Üçünü de kimse hatırlatmıyor.
Almadan önce
Satıcıdan poliçenin bir örneğini isteyin. Poliçe hem sigortanın varlığını gösterir hem de binanın adres ve yapı bilgilerini teyit etmenizi sağlar.
- Poliçe süresi işlem gününü kapsıyor mu
- Adres ve bağımsız bölüm bilgisi doğru mu
- Brüt yüzölçümü tapuyla uyumlu mu
Devir gününde
Poliçenin işlem tarihi itibarıyla geçerli olduğunun belgelenmesi gerekir. Süre dolmuşsa yenileme aynı gün de yapılabilir ama randevuyu riske atar.
- Poliçeyi diğer belgelerle birlikte hazırlayın
- Süresi bitiyorsa randevudan önce yenileyin
- Kredili alımda bankaya da bir örnek verin
Devirden sonra
Poliçeyi kendi adınıza geçirin ve yenileme tarihini takvime yazın. Sigorta, malik değiştiğinde kendiliğinden yeni malike geçmiş sayılmaz.
- Sigorta şirketine malik değişikliğini bildirin
- Yenileme tarihini hatırlatıcıya koyun
- Abonelikleri açarken poliçeyi yanınızda bulundurun
Arsa ve tarlada DASK istenmez — ama üzerinde ev varsa hikâye değişir
Bizim bölgemizde en çok sorulan soru bu. Cevabı net: arsa, tarla ve arazi zorunlu deprem sigortası kapsamında değildir, çünkü ortada bir bina yoktur. Bayındır, Kıbrısköy, Üreğil veya Kutludüğün'de bir tarla ya da arsa alıp satıyorsanız tapu müdürlüğü sizden poliçe istemez. Bu işlemlerde bunun yerine belediyeden emlak vergisi değerine ilişkin belge istenir.
Ancak parselin üzerinde mesken olarak kullanılan bir yapı varsa — bağ evi, müstakil ev, bahçeli konut — tablo değişir. Böyle durumlarda önce yapının hukuki durumunu netleştirmek gerekir: yapının ruhsatı var mı, projesine uygun mu? Kanunun DASK'a tanıdığı sigortalamama hakkı, tam olarak mevzuata ve projeye aykırı yapılar için düzenlenmiştir.
Bir de kanunun köy istisnası var: köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca köy yerleşik alanında yapılan binalar kapsam dışında sayılıyor. Mamak'ın doğu kuşağındaki eski köyler bugün mahalle statüsünde olduğu için bu istisnanın belirli bir taşınmazda geçerli olup olmadığı varsayımla çözülecek bir konu değildir. İşlemden önce sigorta acentenize ve Tapu Müdürlüğü'ne sorun; doğru cevap parsele göre değişir.
Sık sorulanlar
Arsa veya tarla için DASK gerekir mi?
Hayır. Sigorta binaları kapsar; arsa, tarla ve arazi kapsam dışındadır. Bu taşınmazların devrinde tapu müdürlüğü poliçe aramaz, bunun yerine belediyeden alınan emlak vergisi değeri belgesi istenir.
DASK olmadan tapu devri yapılabilir mi?
Kapsamdaki bir mesken için hayır. 6305 sayılı Kanunun 11. maddesi, tapu müdürlüklerinin bu sigortaya tâbi bağımsız bölüm ve binalarla ilgili tescil ve terkin işlemlerini, sigortanın yaptırıldığı ve işlem tarihi itibarıyla geçerli olduğu belgelenmedikçe yapamayacağını söylüyor.
Poliçeyi kiracı mı ev sahibi mi yaptırır?
Kanun yükümlülüğü malike veya intifa hakkı sahibine veriyor. Kiracının eşyasını korumak istemesi ayrı bir konudur; bunun için isteğe bağlı konut sigortası yaptırılır.
Deprem olursa eşyamın zararını karşılar mı?
Hayır. Zorunlu deprem sigortası binayı sigortalar. Eşya, kira kaybı, konaklama gideri ve bedeni zararlar teminat dışındadır. Bunlar için isteğe bağlı konut sigortası ürünlerine bakmanız gerekir.
İş yerim için de zorunlu mu?
Mesken olarak inşa edilmiş bir bina içindeki ticarethane, büro ve benzeri bağımsız bölümler kapsamdadır; apartman altındaki dükkân buna dâhildir. Tamamı ikamet dışı amaçla kullanılan binalar ise kapsam dışındadır.
Poliçemin süresi doldu, tapu randevum yarın. Ne yapmalıyım?
Poliçeyi randevudan önce yenileyin. Aranan şey poliçenin işlem tarihinde geçerli olmasıdır; süresi dolmuş poliçe kabul edilmez ve randevu boşa gider. Yenileme yetkili sigorta şirketleri ve acenteleri üzerinden yapılır.
Tapu gününde eksik belge kalmasın
Alım ya da satım işleminizde hangi belgenin gerektiğini taşınmazın cinsine göre birlikte çıkaralım. Danışman: Beytullah Öztürk. Telefon ve WhatsApp: 0532 529 91 41.